Günümüz Türkiyesi’nde Bale


 

Türkiye Cumhuriyeti'nin en ciddi sanat eğitimi veren kurumu Devlet Konservatuarı Ankara'da kurulmuş olup bale yi de içermesi, hemen mümkün olmadı. Hükümet, Avrupa'nın önde gelen sanatçılarını Türkiye'ye çağırdı ve İstanbul'da Yeşilköy Bale kursu, Ninette de Valois öncülüğünde kuruldu. Bale Akademisi 6 Ocak 1948'de açıldı. Milli Eğitim Bakanlığı'ndan onay alınamama sürecinde, üç yıl, Bale Akademisi, Yeşilköy'de bir ilköğretim binasında barındı. Daha sonra Yeşilköy Bale Okulu, Ankara Devlet Konservatuarı'nın Bale bölümü haline geldi. Sanatçı öğretmen Molly Lake, günümüz Türk balesinin temelini oluşturan Meriç Sümen, Sait Sökmen, Gülcan Tunççekiç, Evinç Sunal, Rengin Taş ve diğer sanatçıları yetiştirmiştir. Ankara Devlet Konservatuarı'nda sahnelenen ilk baleler "El Amor Brujo" ve "Coppelia"dır.
Ankara Devlet Konservatuarı'ndan mezun olan dansçılar, Devlet Tiyatrosu Bale bölümünü oluşturdular. 1948'de Operaevi yapımı tamamlandı.

İstanbul'da bir Rus göçmeni olan Lydia Krassa Arzumanova, özel bir bale stüdyosunda bale eğitimi ni başlattı. Daha Ninette de Valois Yeşilköy Akademisini kurmadan 19 yıl önce, Atatürk, Arzumanova'yı çağırarak Türkiye'de bale konusunda görüşlerini almıştı. Arzumanova, ilk gösterisini, Casa d'İtalia salonunda 1931'de sergiledi. Gösteriler, Kızılay ve Yardımsever dernekler yararına yapılıyordu. 1940'larda Türkiye'ye gelen Macar göçmeni Olga, 1953'te İstanbul Belediye Konservatuarı bale bölümüne öğretmen olarak alındı ve Rezzan Sidinoğlu ile birlikte bale sanatçılarını yetiştirmeye başladı. İstanbul Devlet Opera ve Balesi, Taksim Kültür Sarayı'na taşındı.İzmir Devlet Konservatuarı, 1959'da kuruldu; gösterilerine Sunal Şenel ile 1982 yılında başladı (Çeşmebaşı Balesi). Türk çizgi ve motifleri, "Çoban Yıldızı" balesi ile sunuldu. 1985 yılı sonlarında "Copellia" balesi İzmir Devlet balesinin üç perdelik yapımı olarak tarihe geçti. "Copellia" sergilenen ilk uzun klasik bale yapıtıdır.

Türkiye'de cumhuriyetin kuruluşu ile başlayan bale eğitimi, günümüzün en sevilen sanat dalları arasında yerini aldı. Modern dansa ilk adımlar, ilk çağdaş denemeler ise 1968-1977 yılları arasında gerçekleşti. Sergilenen ilk modern bale dans yapıtı, 1968 yılında Sait Sökmen'in koreografisini yaptığı "Çark" adlı eserdir. Bu yapıtı Ankara Devlet Balesi tarafından dans edilmiştir.